Tu Huệ Mà Si Mê 🪷

Khi Bồ Tát nói đến lỗi thứ tư trong hang như rung nhẹ, ánh sáng dịu dần chỉ còn lại hơi ấm tỏa ra từ pho tượng ngọc, giọng ngài trầm xuống như vừa cảnh báo vừa xót thương, này các con trong muôn người tu hành lỗi này là sâu nhất và cũng khó chữa nhất vì người ngu dễ tỉnh còn người có chút trí lại khó buông. Thầy Chí Minh nghe mà lòng thắt lại cung kính thưa, bạch Bồ Tát con vẫn tưởng trí huệ là ánh sáng phá vô minh sao lại có thể khiến người ta thêm si mê?

Ngài mỉm cười nhẹ nói, bởi vì trí huệ thật sự đến từ tâm không chấp còn cái mà thế gian gọi là trí thường đến từ tâm phân biệt, phân biệt càng nhiều chấp ngã càng lớn khi con tưởng mình biết chính là lúc con xa sự thật. Thưa quý vị, đó là căn bệnh chung của người tu học ngày nay, đọc nhiều kinh học nhiều Pháp nhưng tâm càng đầy kiến thức thì càng ít khiêm cung, biết được vài lý cao liền cho rằng mình hơn người xem thường kẻ sơ cơ, cái biết ấy không mở ra trí mà đóng lại cửa khiêm nhường.

Bồ Tát giảng rằng có người học thiền được chút định thấy cảnh giới lạ liền nghĩ mình chứng ngộ, có người học kinh nhớ được vài đoạn liền tranh cãi ai đúng ai sai, có người hiểu vài tầng nhân quả liền xem mình như thầy thiên hạ, đó đều là trí huệ sinh từ ngã mạn mà ngã mạn là gốc của si mê. Ngài chỉ tay ra ngoài nơi ánh sáng chiếu xuống mặt đất thành bốn tia như bốn con đường, trí huệ của Phật là ánh sáng chiếu soi cả ta và người còn trí huệ của phàm phu là ánh sáng chỉ rọi lên cái bóng của chính mình.

Nghe đến đây thầy Tuệ Giác nước mắt rưng rưng cúi đầu thưa, bạch Bồ Tát con tu đã mấy chục năm đọc nhiều kinh điển nhưng giờ nghe lời ngài mới thấy mình biết mà không hiểu, hiểu mà chưa thấm. Bồ Tát gật đầu, cái hiểu trong kinh chỉ là ngón tay chỉ trăng thấy ngón tay mà tưởng là trăng thì mãi mãi chẳng thấy được bầu trời, trí huệ không nằm trong chữ mà nằm trong sự tỉnh thức không còn bản ngã. Thưa quý vị, người tu học mà không phá được ngã chẳng khác nào rót nước vào chén úp, có giảng cả ngàn Pháp thoại mà tâm vẫn đầy ta biết ta đúng thì chỉ đang gieo thêm hạt giống si mê trong áo tràng của mình, có khi càng tụng kinh lại càng sinh chấp càng tọa thiền lại càng tự mãn vì thấy mình cao hơn hiểu sâu hơn.

Nhưng Phật nói, kẻ ngu chấp biết người trí chấp không, khi tâm muốn chứng muốn hơn muốn được công nhận chính lúc ấy huệ đã thành mồi lửa cho si mê. Bồ Tát kể lại một câu chuyện thật cảm động, ngày xưa có một vị tăng trẻ học kinh bát nhã chỉ vài năm đã giảng thông suốt ai nghe cũng kính nể, một hôm vị ấy mộng thấy chư Phật hiện ra bảo rằng ngươi đã biết bát nhã nhưng chưa sống với bát nhã. Hỏi vì sao? Phật nói vì ngươi còn dùng bát nhã để phân biệt ai mê ai ngộ.

Tỉnh dậy vị ấy khóc bỏ giảng đường về quét lá trong chùa suốt 20 năm không nói một lời Pháp nào nữa đến ngày viên tịch chỉ nói một câu, tất cả kinh ta từng giảng hôm nay đều nằm trong một hơi thở biết mình đang thở, đó chính là trí huệ không lời. Thưa quý vị trí huệ của kẻ buông hết mọi chấp trước. Bồ Tát dạy thêm, tu huệ thật sự là tu để không còn thấy có ai tu, khi tâm không thấy mình là người tu, không thấy Pháp là Pháp, không thấy người khác sai hay đúng lúc ấy mới thật là huệ. Còn khi con thấy mình đang tu đang hiểu thì con vẫn còn trong si mê.

Ngài dừng lại nhìn hai thầy trò ánh mắt hiền từ mà sắc bén, này các con có người học thiền mà sinh tâm cao ngạo, có người học mật mà xem thường người niệm Phật, có người học tịnh mà bài bác thiền đó đều là si mê của người mang áo trí huệ, trí huệ mà chia rẽ pháp môn thì không còn là huệ Phật mà là huệ ma. Thưa quý vị, trong đạo Phật trí huệ không nằm ở lời nói mà ở tâm bình đẳng, tâm càng phân biệt trí càng mờ.

Người thật có huệ khi nghe Pháp liền thấy mình nhỏ bé thấy người khác cũng là Phật đang hiện thân, còn người thiếu huệ càng nghe Pháp càng muốn chỉ lỗi người càng muốn dạy đời. Bồ Tát nói tiếp giọng ngài như gió lành, trí huệ không phải để thắng ai mà để thắng chính mình, không phải để soi lỗi người mà để soi bóng mình trong gương nhân quả, khi huệ thật sinh tâm sẽ càng khiêm lời càng ít mắt càng thương.

Ngài quay sang nhìn thầy Chí Minh, con thấy chăng trí huệ giống như ngọn đèn nếu đặt giữa căn phòng tối nó chiếu sáng tất cả, nhưng nếu con cầm đèn soi vào mặt mình con chỉ thấy ánh lóa mà không thấy ai khác, nhiều người tu học cầm đèn soi chính mình suốt đời mà không soi được đường đi. Thưa quý vị, nghe lời ấy ta mới hiểu tu huệ không phải là học cho nhiều mà là bỏ đi những gì không thật, huệ không phải là thêm kiến thức mà là bớt chấp trước, huệ không phải là cái thấy hơn người mà là cái thấy tất cả đều là Phật đang trên đường về.

Nếu một người học đạo mà càng học càng kiêu càng hiểu càng tranh càng biết càng xa thì đó là trí huệ giả như Bồ Tát nói, huệ sinh từ ngã chỉ làm tăng thêm si mê. Ngược lại người càng tu càng mềm, càng học càng thấy mình nhỏ, càng nghe Pháp càng rơi nước mắt vì thấy chúng sanh nào cũng đang khổ mà vẫn chưa giác ngộ đó mới là trí huệ thật. Cuối cùng Bồ Tát dạy một câu khiến hai thầy trò suốt đời khắc cốt ghi tâm, trí huệ thật không phải để biết mà để thương.

Thầy Tuệ Giác và Chí Minh cúi đầu đảnh lễ nước mắt tuôn rơi, họ hiểu rằng tu không phải để trở thành người thông hiểu mà là để trở về làm người biết cảm thông, từ giây phút ấy họ nguyện sống khiêm cung tu trong lặng lẽ giúp người trong âm thầm vì trí huệ thật luôn tỏa sáng mà không cần phô bày, A Di Đà Phật. Thưa quý vị, bài học hôm nay dạy ta rằng càng biết càng phải khiêm, càng học càng phải lắng, huệ thật là ánh sáng chiếu soi không phải ánh đèn rọi vào người khác.