Giữ Giới Phá Giới 🪷

Bồ Tát Địa Tạng giảng về lỗi lầm thứ ba của người tu hành, giữ giới mà lại phá giới. Nghe thì nghịch lý vì ai cũng nghĩ giữ giới là gốc của đạo là nền tảng của giải thoát, nhưng trong lời dạy của Phật giữ giới mà không hiểu tâm giới thì chỉ là rào bên ngoài mà không chặn được dòng nghiệp bên trong, cái giới không nằm ở hình thức mà nằm ở tâm thanh tịnh. Khi Bồ Tát nói đến điều này trong hang tỏa ánh sáng dịu mờ, hai thầy trò chắp tay cung kính lòng rung nhẹ như trước một điều bí mật lớn.

Ngài nói giới là tường rào giữ cho tâm không phóng dật, nhưng khi con bám vào giới xem giới là công đức xem mình là người giữ giới giỏi, khinh người khác là kẻ phạm giới thì ngay giây phút đó con đã phá giới rồi, vì tâm kiêu mạng là gốc của mọi giới trọng. Nghe đến đây thầy Chí Minh khẽ rùng mình, thầy nhớ lại có lần trong chùa thấy một vị đồng tu vô tình làm rơi bát cơm mà không nhặt lên, thầy liền nghĩ trong lòng người đó tu ẩu không có ai nghi, nay nghe lời Bồ Tát thầy chợt hiểu chính cái niệm chê bai ấy đã là phá giới vì nó làm rạn nứt lòng từ.

Bồ Tát nhìn hai người giọng ngài trầm ấm mà sắc như gươm trí tuệ, giới không phải để phân biệt người đúng sai mà để tự giữ mình khỏi vọng động, giới như tấm gương soi không phải để soi người mà để soi chính tâm mình, nếu con dùng giới để nhìn lỗi người thì con đã đem gương ra ngoài còn mình lại ở trong bóng tối. Thưa quý vị, nghe lời ấy ta mới thấy giữ giới không dễ, có người giữ giới mà vẫn đầy sân hận có người ăn chay mà lòng chẳng hiền có người tụng giới mỗi tháng mà vẫn nói lời thị phi, đó là giữ giới thân mà không giữ giới tâm.

Phật trọng tâm giới hơn tướng giới vì chính tâm tạo nghiệp chứ không phải hình tướng. Bồ Tát kể một câu chuyện, có một vị tỳ kheo giới hạnh tinh nghiêm ba y một bát không màng danh lợi được cả tăng chúng tôn kính, nhưng khi thấy một chú tiểu phạm lỗi nhỏ vị ấy liền quở trách nặng lời nói rằng ta giữ giới 40 năm chưa từng phạm ngươi thật đáng hổ thẹn, khi lâm chung vị ấy thấy mình bị trói trong sợi dây sáng thần thức không siêu thoát vì chấp công giữ giới mà sinh tâm ngã mạn, sau cùng ông sinh lại làm người nhưng tâm lúc nào cũng sợ dơ sợ lỗi sợ người khác chạm đến, đó là di chứng của chấp giới.

Bồ Tát nói, người phá giới vì buông lung dễ cứu người chấp giới vì ngã mạn khó độ vì sao? Vì người buông lung biết mình sai còn người chấp giới tưởng mình đúng. Hòa thượng Tuệ Giác chấp tay thưa, bạch Bồ Tát vậy làm sao giữ giới đúng Pháp? Ngài mỉm cười, giữ giới đúng là giữ bằng tâm tỉnh thức không phải bằng sợ hãi, giới không phải gông cùm mà là con đường tự do khi con giữ giới bằng tâm vui tâm thương tâm biết ơn thì giới ấy mở ra trí tuệ, còn giữ giới bằng sợ phạt sợ tội thì giới ấy trói buộc con trong luân hồi.

Thưa quý vị, đó là điểm khác biệt lớn giữa giới của Phật và luật của đời, luật đời ngăn tội bằng hình phạt giới Phật ngăn tội bằng tỉnh thức, giới đời bảo đừng làm điều sai còn giới Phật dạy đừng để tâm sai. Bồ Tát giảng tiếp, có người giữ giới mà tâm lạnh lùng không gần ai sợ bị nhiễm ô, có người giữ giới mà chối bỏ trách nhiệm với đời nói rằng ta tu ta không dính dáng việc thế gian, giữ như thế là chấp tịnh mà chấp tịnh chính là phá giới thanh tịnh.

Phật dạy giữ giới không phải để trốn đời mà là để đi vào đời mà không nhiễm đời, hòa thượng cúi đầu hỏi bạch Bồ Tát có phải giữ giới thật sự là giữ tâm không động giữa mọi cảnh? Ngài gật đầu đúng vậy, khi thấy sắc mà tâm không nhiễm đó là giới, khi nghe tiếng mà không khởi tham đó là giới, khi bị chê bai mà tâm không sân đó là giới, khi làm việc thiện mà không mong báo đó là giới, giới ấy không cần đọc thành văn mà tự hiện trong từng niệm tỉnh.

Ngài dừng lại một lát rồi chỉ ra ngoài hang nơi ánh sáng rọi xuống như tấm gương chiếu vào núi đá, người thật giữ giới tâm sáng như ánh trăng giữa nước phản chiếu mọi hình ảnh mà không dính một bóng nào, còn người chấp giới tâm như mặt nước đóng băng trong nhưng chết. Thưa quý vị, nghe đến đây mà không giật mình sao? Có khi chúng ta rất nghiêm khắc với giới nhưng lòng lại khô, mà Phật dạy giới chính là đất cho tâm từ nở hoa, giữ giới mà mất từ bi thì giới ấy thành đá không nuôi được đạo.

Bồ Tát nói tiếp, người biết giữ giới sẽ thấy thương những ai phạm giới chứ không khinh họ vì người phạm giới đang bị nghiệp dẫn, họ khổ thấy khổ mà không khởi lòng thương là phá giới từ bi. Cho nên giữ giới thật sự là giữ tâm luôn mềm như bùn mà sen vẫn nở, bùn không ghét nước đục chỉ lặng yên mà hóa nó thành trong. Thầy Chí Minh nước mắt lưng tròng cúi đầu lễ Bồ Tát, con hiểu rồi từ nay con nguyện giữ giới bằng lòng thương không bằng sự sợ hãi.

Bồ Tát mỉm cười, lành thay khi nào con thấy người phạm giới mà tâm con không động chỉ khởi bi tâm thì con đã thật giữ giới vì lúc ấy giới của con không còn nằm trên giấy mà nằm trong tim Phật. Thưa quý vị, bài học hôm nay cho ta thấy giữ giới không phải để thành người đạo đức mà để trở về với bản tâm thanh tịnh, giữ giới không phải để được ai khen mà là để mình khỏi khổ, giữ giới không phải là gồng mình làm đúng mà là thức tỉnh để thấy điều đúng đang tự nhiên hiện ra. Phật không bắt ta thành thánh chỉ mong ta đừng lạc khỏi lòng thương, người biết thương thì tự nhiên biết giữ giới. Vì sao? Vì không muốn làm ai đau dù là một con kiến một lời nói hay một niệm sân. Cho nên đức Phật dạy giới như hơi thở, giữ được giới hổng phải vì nhớ mà vì tâm đã hòa vào đạo.